Kıdem tazminatının şartları
Kıdem tazminatı, işçinin aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış olması ve iş sözleşmesinin kanunda sayılan hâllerden biriyle sona ermesi durumunda doğar. Bir yıllık kıdemin hesabında, aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler birleştirilir.
Tazminata hak kazandıran fesih hâlleri
- İşverenin haklı bir neden olmaksızın iş sözleşmesini feshetmesi
- İşçinin sağlık, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık veya zorlayıcı sebeplerle haklı feshi
- Erkek işçinin muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle ayrılması
- Emeklilik veya yaş dışındaki koşulları tamamlayarak kıdem tazminatı yazısı alınması
- Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde işten ayrılması
- İşçinin ölümü hâlinde mirasçılarının talebi
Nasıl hesaplanır?
Her tam yıl için otuz günlük giydirilmiş brüt ücret tutarında tazminat ödenir; bir yıldan artan süreler için oranlama yapılır. Giydirilmiş ücret, çıplak ücrete ek olarak süreklilik arz eden yol, yemek, ikramiye ve prim gibi ödemelerin eklenmesiyle bulunur.
Hesaplamada dikkate alınacak tutar, her yıl belirlenen kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Bu tavan yalnızca kıdem tazminatı için geçerlidir; ihbar tazminatında bir üst sınır bulunmaz.
Süreler ve başvuru yolu
İş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren beş yıllık zamanaşımı süresi işler. Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır; arabuluculuk aşaması tamamlanmadan açılan dava usulden reddedilir.
İşten ayrılırken imzalanan ibraname her zaman geçerli sayılmaz. Ödemenin banka kanalıyla ve tam olarak yapılmadığı hâllerde ibra belgesinin hükümsüz sayıldığı görülmektedir.
İşveren tarafında ne yapılmalı?
Fesih öncesinde savunma isteminin yazılı olarak alınması, gerekçenin somut ve tarihli tutanaklarla desteklenmesi ve fesih bildiriminin gerekçeli düzenlenmesi gerekir. Bu adımların atlanması, esasen haklı olan feshin dahi geçersiz sayılmasına yol açmaktadır.